Wat is een rietveld of helofytenfilter?

Rietvelden ofwel in Nederland wel helofytenfilters genoemd, zijn natuurlijke waterzuiveringssystemen die begroeid zijn met planten. Als planten worden zogenaamde helofyten gebruikt. Dit zijn planten die met hun wortels onder water, in de bodem groeien en met hun stengel en bloeiwijze boven water uit steken. In de meeste gevallen gaat het hier om riet (Phragmites australis). Maar ook andere zogenaamde helofyten kunnen gebruikt worden, zoals gele lis (Iris pseudacorus), grote lisdodde (Typha latifolia), kleine lisdodde (Typha angustifolia), mattenbies (Schoenoplectus lacustris), zeggesoorten (Carex ssp.) of grote egelskop (Sparganium erectum).

Omdat de systemen op een natuurlijke manier water zuiveren, waarbij weinig techniek ingezet wordt, worden rietvelden gekenmerkt door:

  • Een laag energieverbruik
  • Een zeer efficiënte en robuuste zuivering
  • Een minimale onderhoudsbehoefte
  • Een lange levensduur (weinig slijtage-gevoelige onderdelen)
  • Een natuurlijk uitzicht

 

Vandaar dat helofytenfilters een toenemende populariteit kennen als oplossing voor een wijde range van afvalwaterproblemen. Hoewel de rietvelden bekend werden vanwege hun toepassing als lokale zuivering bij afgelegen woningen, worden de systemen ook in toenemende mate ingezet voor zuivering van bedrijfsafvalwater en in de landbouw-sector. Enkele nieuwere toepassingsmogelijkheden zijn:

  • Afvalwater uit de voedingsmiddelen-industrie
  • Afvalwater uit de petrochemische en organische chemie
  • Agrarische afvalwaterstromen, zoals spoelwater van melkhuisjes, erfwater, dunne fractie van mest, kuiswater van stallen
  • Percolaat van vergistingsinstallaties
  • Percolaat van vuilstortplaatsen, run-off van composteringsinstallaties
  • Slibontwatering van zuiveringsslib en van ijzerslib van drinkwatermaatschappijen

Maar hiermee zijn de mogelijkheden van rietvelden nog lang niet uitgeput. Informeert u daarom gerust naar de mogelijkheden die rietvelden bieden voor uw afvalwaterprobleem.

Typen Rietvelden

Het vloeiveld is het oudste type van rietveld. Kenmerk van het vloeiveld is dat het afvalwater bovengronds, tussen de stengels van de rietplanten doorstroomt. Het water wordt vervolgens gezuiverd door micro-organismen die onder water, aan de stengels van de rietplanten leven. Daarnaast is er ook uitwisseling van stoffen tussen de waterlaag en de bodem onder het rietveld.

Vaak wordt een vloeiveld aangelegd zonder folie-afdichting. Dit is mogelijk in gebieden waar de ondergrond uit klei bestaat. Het is in dat geval een zeer eenvoudig en relatief goedkoop systeem. Maar het heeft wel het nadeel dat het veel oppervlakte vraagt en gevoelig is voor vorst. Omdat er bij het vloeiveld sprake is van min of meer open water, kan het ook muggen aantrekken en enige geurhinder geven. Daarom is het vloeiveld de laatste decennia in onbruik geraakt waar het gaat om directe zuviering van afvalwater. Toch kent het systeem nog toepassingen, bijvoorbeeld als nazuivering en in geval er bijvoorbeeld vooral nitraat verwijderd moet worden. Want voor die toepassing is het nog steeds een erg interessant systeem. Vloeivelden worden door Rietland onder meer toegepast in de mestverwerking.

In tegenstelling tot het vloeiveld, blijft bij het horizontaal doorstroomd rietveld het afvalwater altijd onder de grond en komt dus niet in direct contact met de buitenlucht. Dit geeft als belangrijke voordelen dat het systeem veel minder gevoelig is voor lage temperaturen en geen muggen aantrekt. Bovendien heeft het minder dan de helft van de oppervlakte nodig, vergeleken met een vloeiveld. Horizontaal doorstroomde rietvelden kunnen met zand of met grind gevuld zijn en geven een goed zuiveringsresultaat. Het systeem is echter wel gevoelig voor verstopping, vooral aan de instroom-zijde. Dichtslibbing aan de inlaat kan daarom de levensduur van dit systeem beperken

Het vertikaal doorstroomde helofytenfilter, ofwel percolatierietveld, is het meest gekende type rietveld in België en Nederland. Het afvalwater wordt bij dit type boven op het filter gepompt en over de oppervlakte verdeeld door middel van een stelsel van verdeelleidingen. Het grote voordeel hiervan is dat het afvalwater op een veel grotere oppervlakte toekomt en dat daarmee dit type rietveld veel minder gevoelig is aan verstoppingen dan het horizontaal doorstroomde rietveld. Bovendien kan met een kleinere oppervlakte volstaan worden om een perfect zuiveringsresultaat te bekomen. Voor huishoudelijk afvalwater dient 3 m² oppervlakte per persoon voorzien te worden.

Rietland heeft op dit systeem het BENOR keurmerk, dat gebaseerd is op de Europese EN 12566/3 norm. Rietland is hiermee de enige firma met een Europees keurmerk op een rietveld-systeem en mag op het percolatierietveld het CE-label voeren. Inmiddels zijn in België en Nederland enkele honderden BENOR-gekeurde systemen geplaatst.

Eén van de laatste nieuwe innovatieve producten van Rietland is het belucht rietveldmet intelligente FBA® techniek. Het basisconcept van de zogenaamde Forced Bed Aeration (FBA®), werd in 1997 in de VS ontwikkeld door Scott Wallace van Naturally Wallace Consulting en wordt sinds 2012 verdeeld in de Benelux door Rietland. Het concept is gebaseerd op lucht-inblazing via een fijn netwerk van beluchtingsdarmen op de bodem van het rietveld. De lucht wordt hierdoor zeer gelijkmatig verdeeld over de oppervlakte. De zuurstof in deze lucht activeert bacteriën die op het substraat van Argex® (geëxpandeerde klei-)korrels leven en die de afvalstoffen in het water afbreken. Op deze wijze ontstaat een plantensysteem dat gevoelig efficiënter is dan een klassiek rietveld. Tegenover de bekende percolatierietvelden, vraagt het slechts 1/3 van de oppervlakte. Tegelijk vraagt het tegenover intensieve ondergrondse zuiveringssystemen slechts 25 – 30% van het energieverbruik. Deze combinatie van voordelen maakt een FBA® rietveld het beste uit twee werelden.

Rietland heeft diverse innovatieve verbeteringen aangebracht aan het oorspronkelijke concept. Zo zijn de twee luchtblowers die het rietveld van zuurstof voorzien, voorzien van een intelligente sturing. Het rietveld wordt belucht naargelang het daadwerkelijke aanbod van afvalwater, waardoor het energieverbruik verder wordt geoptimaliseerd.

Ook worden door Rietland de beluchte rietvelden verdeeld in een vertikaal doorstroomde en een horizontaal doorstroomde trap. Deze configuratie is één van de eerste resultaten van het onderzoek naar deze moderne rietveld­technologie, dat plaatsvindt in samenwerking met studiecentrum Langenreichenbach van de Universiteit van Leipzig in Duitsland. Momenteel lopen nog verdere optimalisatiestudies, onder andere een FP7 project (EU HIGHWET) en een onderzoekstraject bij VITO/Prodem te Mol. De toepassing van de twee verschillend doorstroomde beluchte deelvelden is uniek in de wereld. De tweetraps FBA® technologie met intelligente sturing, vormt op dit moment de meest geavanceerde vorm van plantenwaterzuivering die op de markt beschikbaar is.

Voor meer informatie: download onze brochure over FBA® rietvelden.